همایش و رویدادهای شهرسازی

آرشیو

پیشنهادات ویژه شهرسازی آنلاین

  • Email: Info@Shahrsazionline.com
  • Telegram: @shahrsazi0nline
  • Bisphone: Shahrsazionline
  • Googel+ : shahrsazionline
  • Payamak (iran): 30007546323232
  • line: 0935-1373772

تاریخچه پل در ایران

پل طاقی است روی رودخانه، دره، یا هر نوع گذرگاه که رفت‌و‌آمد را ممکن می‌سازد.

امروزه در مبحث مدیریت شهری، پل را سازه‌ای برای عبور از موانع فیزیکی قلمداد می‌کنند تا ضمن استفاده از فضا بتواند عبورومرور و دسترسی به اماکن را تسهیل کند.

واژه پل که در پهلوی به صورت (Puhl) آمده، در زبان فارسی به صورت پول نیز به کار رفته است.

ساخت پل‌های سنگی به دوران قبل از رومی‌ها برمی‌گردد که در خاور میانه و چین پل‌های زیادی به این شکل برپا شده است.

در ایران نیز ساختن پل‌های کوچک و بزرگ از زمان‌های بسیار قدیم رواج داشته و پل‌هایی نظیر سی و سه پل، پل خواجو و پل کرخه بیش از ۴۰۰ سال قدمت دارند.

در زبان عربی واژه‌های جِسر و قنطره به معنای پل است؛ با اینکه لغت‌شناسان عرب این دو واژه را به یک معنا گرفته‌اند، در عین حال تفاوت‌هایی هم میان آنها گذاشته‌اند و قنطره را به معنای پل سنگی یا آجری (قوس دار) گرفته‌اند.

علاوه بر این، قنطره گاه به معنی مجرای آب، سدّ و قلعه هم به کار رفته است.

در متون تاریخی و جغرافیایی معمولاً جسر به معنای پل‌های قایقی یا چوبی به کار رفته است و احتمالاً از همین روست که برخی از محققان تصریح کرده‌اند که جسر به معنای پل زورقی یا چوبی است.

احتمالاً قدیمترین و ابتدایی‌ترین شکل پل به زمانی بازمی‌گردد که بشر توانست با استفاده از تنه درختان و سنگ‌های بزرگ، امکان عبور از نهرها و درّه ها و مسیل‌ها را فراهم آورد.

از اینرو ساخت پل و استفاده از آن در مناطق کوهستانی و دارای عوارض طبیعی، بیش از نواحی مسطّح و کویری معمول بوده است.

اما پل‌های واقعی از وقتی شکل گرفتند که تکیه گاه و پایه‌های پل ابتدا آماده می‌شد و سپس یک تخته سنگ یا چند تیر چوبی را روی دو پایه می‌نهادند و روی آنها را تخته پوش می‌کردند.

قدیمترین پل قوسی در ایران که آثار آن تاکنون نیز بر جای مانده، پلی است که اورارتوها در قرن هشتم پیش از میلاد بر رود ارس بنا کردند.

در ساحل ایرانی رود ارس یک پایه از این پل بر جای مانده که از سنگ‌های بزرگی ساخته شده است.

از دوره هخامنشی نیز پل‌های قوسی باقی مانده است. باستان شناسان انگلیسی یکی از این پل‌ها را که در قرن چهارم و پنجم پیش از میلاد در پاسارگاد ساخته شده، شناسایی کرده و از زیر خاک بیرون آورده‌اند.

این پل با ۱۶ متر پهنا  روی ۳ ردیف پایه، هر ردیف شامل ۵ ستون سنگی، بنا شده و سطح روی آن از چوب بوده است.

از دیگر پل‌های قوسی دوره ساسانی که ۷ چشمه از ویرانه‌های آن باقی مانده، پل شاپوری در ۲ کیلومتری خرّم آباد است.

دیگر پل قوسی مهم دوره ساسانی پل چم نمشت روی رود صیمره است که اکنون قسمتی از پایه‌های فروریخته آن برجای مانده است.

علاوه بر پل‌های قوسی زیبا و متعدد که پیش از اسلام به دست رومیان یا ایرانیان ساخته شده بود، پل‌های زیادی نیز در عصر اسلامی برپا گردید.

در میان پل‌های قوسی دوره اسلامی پل سنگی ایذه که یاقوت حموی آن را از عجایب جهان خوانده اهمیت ویژه ای دارد. این پل به نام مادر اردشیر بابکان، خرّزاد نامیده می‌شده و دارای طاقی به ارتفاع ۱۵۰ ذراع از سطح آب بوده است.

همچنین پل آجری هندوان که دو محله خاوری و باختری اهواز را به هم وصل می‌کرده، اهمیت داشته است.

لرستان نیز چندین پل از زمان ساسانیان بر رودخانه کشگان، که از نزدیکی خرم آباد می‌گذشت، وجود داشت که بعدها احیا و مرمت شد.

یکی دیگر از پل‌ها، که برخی باستان شناسان آن را متعلق به دوره ساسانی می‌دانند، پل شهرستان در ناحیه جی قدیم بوده که بقایای آن اکنون در ۴ کیلومتری شرق اصفهان وجود دارد. پایه‌های این پل روی سنگ‌های طبیعی کف رودخانه استوار شده است.

در فاصله قرون سوم تا پنجم در خراسان بزرگ و ماوراءالنهر چند پل مشهور وجود داشت. در روزگار معاویه، عطاءبن سائب، فرمانده مسلمانان، روی ۳ رود در شهر بلخ ۳ پل ساخت که به نام او به قناطر عطا شهرت یافتند.

در قرن سوم روی رود وخشاب بر سر راه تملیات به واشجرد در قبادیان پل سنگی معروفی بوده که دو پایه آن بر دو صخره برجسته بنا شده بود.

یکی از جالب‌ترین پل‌های ایران پل قافلانکوه بر رودخانه قزل اوزن در میانه است که بر اساس کتیبه آن در دوره تیموری و در سال‌های ۸۸۹ ـ۸۹۰ ساخته شده است.

در دوره صفویه، بویژه به دلیل اتخاذ سیاست گسترش راه‌های کاروانرو و افزایش بنای کاروانسراها، پل‌های بسیاری در مناطق مختلف ایران احداث شد.

در ۵۰ کیلومتری غرب بندرعباس در جاده کاروانرو اصفهان ـ بندرعباس در ۲۰ کیلومتری مصب رود کُول، بقایای پلی به چشم می‌خورد که با ۸۰۰ متر طول طویل‌ترین پل ایران محسوب می‌شده است.

در دوره صفوی چند پل بسیار زیبا در اصفهان ساخته شده که از جمله مهمترین آنها می‌توان به پل خواجو، پل مادنان، سی و سه پل و پل جویی اشاره کرد.

مادنان یا پل سرفراز در زمان شاه سلیمان صفوی و به دست یکی از ثروتمندان ارامنه ساخته شد. پل جالب توجه دیگر پل خان است که در اوایل قرن ۱۱ بر سر راه اصفهان به شیراز بر رود کُر ساخته شد.

در این دوره در آذربایجان نیز پل‌های زیادی ساخته شد، از جمله پل سرخ مهاباد که در ۱۰۷۹ بر رود ساوجبلاغ بنا شد و برخی از پژوهشگران پایه‌های آن را متعلق به دوره هخامنشی می‌دانند.

پل دیگر که در شهر نیر در استان اردبیل واقع است، پایه‌هایی به ارتفاع ۱٫۵متر دارد و در ساخت آن از سنگ‌های مستطیل شکل تراش خورده گورستان‌های متروک استفاده شده است.

در ساخت پل دختر در میانه نیز سنگ‌های قبرستان‌ها را به کار برده‌اند.

پل سازی همراه با احداث جاده‌های کاروانرو در دوره قاجار نیز کمابیش ادامه یافت. پل‌هایی که در دوره اخیر ساخته شده، به پیروی از معماری جدید، با آهن یا بتون مسلح ایجاد و روی آنها با سنگ‌های طبیعی تزیین شده است.

در مسیر راه آهن ایران دو پل از اهمیت بیشتری برخوردارند: پل وِرِسک، در مسیر تهران ـ گرگان، دیگری پلی فولادی که در درّه قُطور است.

انواع پل‌ها:

  • پل قوسی، پلی است با تکیه گاه‌های انتهائی در هر طرف، که شکلی نیم دایره مانند دارد. پلی که از رشته‌ای از قوس‌ها تشکیل شده باشد، پل دره‌ای نامیده می‌شود. پل قوسی ابتدا توسط یونانی‌ها و از سنگ ساخته شد. بعدها، مردم باستان از ملات در پل‌های قوسی خود استفاده کردند
  • پل فلزی
  • پل بتنی مسطح
  • پل بازویی
  • پل کابلی
  • پل نظامی
  • پل معلق
  • پل تشریفاتی
  • پل سواره‌رو
  • پل هوایی

نکاتی که باید بدانید !

  • - فایل هایی که برای دانلود قرار داده می شوند با لینک مستقیم از دیتا سنتر ملی می باشند. - شهرسازی آنلاین صحت فایل را تایید می نماید. - اگر پستی دارای پیش نمایش می باشد این به معنی نمایش فایل قبل از دانلود است. - در صورت هر گونه مشکلی با فایل های دانلود حتما از طریق فرم تماس ما را مطلع کنید تا مشکل بر طرف شود. - پست هایی که دارای حجم فایل نیستند یعنی لینک دانلود ندارند.

دیدگاه ها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

مطالب زیر رو به شما پیشنهاد می کنم ;)

طرح هادی روستایی شهرستان نهبندان

طرح هادی روستایی شهرستان نهبندان

این مطلب را مرجان جعفری در تاریخ مهر ۳۰, ۱۳۹۶ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است طرح هادی روستایی شهرستان نهبندان (به صورت کامل) – قسمت هایی از این طرح را در ادامه خواهید دید. فایل فوق دارای منبع رسمی بوده ...
نقشه جی ای اس خمینی شهر

نقشه جی ای اس خمینی شهر

این مطلب را مرجان جعفری در تاریخ مهر ۲۹, ۱۳۹۶ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است نقشه جی ای اس خمینی شهر (شیپ فایل خمینی شهر) این فایل به صورت آماده بوده است و منبع فایل سازمان نقشه برداری کشور می ...
طرح جامع کلانشهر مشهد

طرح جامع کلانشهر مشهد

این مطلب را مرجان جعفری در تاریخ مهر ۲۸, ۱۳۹۶ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است دانلود طرح جامع کلانشهر مشهد
نقشه جی ای اس تقسیمات کشور سال 94

نقشه جی ای اس تقسیمات کشور سال ۹۴

این مطلب را مرجان جعفری در تاریخ مهر ۲۷, ۱۳۹۶ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است دانلود نقشه جی ای اس تقسیمات کشور سال ۹۴ (نقشه GIS ایران)
نقشه جی ای اس تقسیمات کشور سال 93

نقشه جی ای اس تقسیمات کشور سال ۹۳

این مطلب را مرجان جعفری در تاریخ مهر ۲۵, ۱۳۹۶ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است دانلود نقشه جی ای اس تقسیمات کشور سال ۹۳ (نقشه GIS ایران)
نقشه اتوکد توپوگرافی شهر تهران

نقشه اتوکد توپوگرافی شهر تهران

این مطلب را مرجان جعفری در تاریخ مهر ۲۳, ۱۳۹۶ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است دانلود نقشه اتوکد توپوگرافی شهر تهران
  • طرح هادی روستایی شهرستان نهبندان
    طرح هادی روستایی شهرستان نهبندان
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | مهر ۳۰, ۱۳۹۶

    طرح هادی روستایی شهرستان نهبندان (به صورت کامل) - قسمت هایی از این طرح را در ادامه خواهید دید. فایل فوق دارای منبع رسمی بوده و کاملا یک نمونه اجرا شده است. بلافاصله پس از پرداخت آنلاین لینک دانلود فایل برای شما نمایش داده می شود و همچنین لینک دانلود به ایمیل معرفی شده از جانب شما در قالب رسید خرید ارسال خواهد شد و می توانید همان لحظه فایل را دریافت کنید. [purchase_link id="51090" style="button" color="blue" text="اضافه کردن به سبد خرید"]

    فایل
    دانلود
  • نقشه جی ای اس خمینی شهر
    نقشه جی ای اس خمینی شهر
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | مهر ۲۹, ۱۳۹۶

    نقشه جی ای اس خمینی شهر (شیپ فایل خمینی شهر) این فایل به صورت آماده بوده است و منبع فایل سازمان نقشه برداری کشور می باشد.فایل مورد نظر دارای اطلاعات منطقه و توصیفی می باشد.(تصویری از محیط نقشه) چون برای بسیاری از دانشجویان شهرسازی تهیهGIS منطقه کاری دشوار و بسیار سخت است در این بخش فایل های GIS مناطق قرار می گیرد. قیمت این فایل ۲۰۰۰۰ هزار تومان می باشد که بلافاصله پس از پرداخت آنلاین لینک دانلود فایل برای شما نمایش داده می شود و همچنین لینک دانلود به ایمیل معرفی شده از جانب شما در قالب رسید خرید…

    فایل
    دانلود
  • طرح جامع کلانشهر مشهد
    طرح جامع کلانشهر مشهد
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | مهر ۲۸, ۱۳۹۶

    دانلود طرح جامع کلانشهر مشهد

    فایل
    دانلود
  • نقشه جی ای اس تقسیمات کشور سال 94
    نقشه جی ای اس تقسیمات کشور سال ۹۴
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | مهر ۲۷, ۱۳۹۶

    دانلود نقشه جی ای اس تقسیمات کشور سال 94 (نقشه GIS ایران)

    فایل
    دانلود
  • نقشه جی ای اس تقسیمات کشور سال 93
    نقشه جی ای اس تقسیمات کشور سال ۹۳
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | مهر ۲۵, ۱۳۹۶

    دانلود نقشه جی ای اس تقسیمات کشور سال 93 (نقشه GIS ایران)

    فایل
    دانلود
  • نقشه اتوکد توپوگرافی شهر تهران
    نقشه اتوکد توپوگرافی شهر تهران
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | مهر ۲۳, ۱۳۹۶

    دانلود نقشه اتوکد توپوگرافی شهر تهران

    فایل
    دانلود
  • طرح کالبدی منطقه زاگرس
    طرح کالبدی منطقه زاگرس
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | مهر ۲۲, ۱۳۹۶

    دانلود طرح کالبدی منطقه زاگرس

    فایل
    دانلود