همایش و رویدادهای شهرسازی

آرشیو

پیشنهادات ویژه شهرسازی آنلاین

  • Email: Info@Shahrsazionline.com
  • Telegram: @shahrsazi0nline
  • Bisphone: Shahrsazionline
  • Googel+ : shahrsazionline
  • Payamak (iran): 30007546323232
  • line: 0935-1373772

مقاله بررسی تغییرات کاربری زمین در منطقه یک شهرداری تهران

بررسی تغییرات کاربری زمین در منطقه یک شهرداری تهران

 (1388-1370)

دکتر محمد سلیمانی

استادیار گروه جغرافیای دانشگاه تربیت معلم تهران

دکتر سید موسی پور موسوی

استادیار گروه جغرافیای دانشگاه امام حسین (ع)

شبنم قلمی

دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

 

چکیده

توسعه فیزیکی شهر فرایندی پویا و مداوم است که اگر سریع و بی برنامه باشد ، علاوه بر این که ترکیب فیزیکی مناسبی از فضاهای شهری به وجود نخواهد آمد و تغییرات کاربری اراضی شهری در جهت صحیح هدایت نخواهد شد ، مشکلات عدیده ای را در زمینه دسترسی به خدمات مختلف شهری ، دامنگیر شهروندان خواهد نمود و همچنین استفاده غیر اصولی از اراضی شهری اثرات مخربی را در محیط زیست نیز پدید خواهد آورد .

در این میان ، شهر تهران به علت موقعیت جغرافیایی ویژه ، تفاوتهایی با شهرهای دیگر نشان می دهد و تغییرات کاربری زمین آن اهمیت بیشتری دارد . نارسایی قوانین و مقررات به همراه عدم انطباق و هماهنگی زیرساخت های طبیعی منطقه با توسعه شهری تهران ، الگوهای رشد و توسعه آن را مخدوش و بی عدالتی فضایی در مناطق شمالی- جنوبی و غربی- شرقی را تشدید نموده است .

منطقه یک شهرداری تهران ، به دلایل شرایط اکولوژیکی و موقعیت مناسب، بویژه از ‌نظر سکونت اقشار با درآمد بالای جامعه نسبت به سایر مناطق شهر، جمعیت قابل ملاحظه‌ای را در خود جای داده و تغییرات کاربری زمین این منطقه به نسبت بیشتر از سایر مناطق بوده است . به همین دلیل در این پژوهش هدف اصلی بر آن قرار گرفته است تا ضمن شناسایی الگوی کلان کاربری زمین منطقه یک شهرداری ، به بررسی تغییرات کاربری ها پرداخته و از آنجا که بررسی صحیح تغییرات کاربری اراضی ، مستلزم شناسایی عوامل موثر بر این تغییرات است ؛ تاثیر عامل اقتصادی مرتبط با افزایش قیمت زمین و ساختمان بر تغییرات کاربری زمین منطقه یک، مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد . این تحقیق در چارچوب روش تحلیلی- موردی انجام  شده و در آن ازسنت های روش تحقیق کمی استفاده شده است . محدوده مورد بررسی ، منطقه یک شهرداری تهران و زمینه اصلی مطالعه"تغییرات کاربری زمین" بوده است . با توجه به ماهیت موضوع و گستره ی محدوده مطالعاتی ، داده ها و اطلاعات لازم ، از طرح های فرادست ، مرکز آمار و نقشه ها و اطلاعات موجود در معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران و شهرداری منطقه یک  ، تهیه شد و تجزیه و تحلیل داده ها در چارچوب دیدگاه سیستمی صورت گرفته است . 

برای شناسایی روند تغییرات و الگوی کلان  کاربری اراضی منطقه یک ؛ مساحت ، سرانه و درصد سهم هر یک از کاربری ها  از مساحت منطقه ، در سالهای ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۸ بررسی و مقایسه گردید که در نتیجه گرایش به ساخت و ساز و کاهش سرانه های کاربری های خدماتی و کاربری فضای سبز در منطقه مورد مطالعه وجود دارد . تاثیر عامل اقتصادی مرتبط با افزایش قیمت زمین و ساختمان بر تغییرات کاربری اراضی منطقه مورد مطالعه نیز بررسی شد که در نتیجه این عامل تأثیر مستقیم بر این تغییرات و شکل گیری نظام کنونی کاربری زمین منطقه مورد مطالعه دارد.

   واژگان کلیدی : ۱) شهرداری تهران  2) کاربری زمین ۳) منطقه شهری ۴) اقتصاد شهری

مقدمه

درچند دهه ی اخیر شاهد رشد سریع شهرهای متوسط و تبدیل آنها به شهرهای بزرگ  بوده ایم . رشد شهری دارای خصلتی مهارنشدنی می باشد و به همین جهت نیازمند کنترل و هدایت است . از همین رو سیاست گذاری رشد شهری ، مسئولیتی بسیارمهم و خطیر است ، چرا که از یک سو باید به برطرف کردن نابسامانیها بپردازد و از سوی دیگر با هدایت سازمان یافته و منطقی روند ساخت و سازها از پیدایش ناهنجاریها به ویژه در ابعاد اجتماعی و کالبدی جلوگیری نماید .

رشد سریع شهری در کشورهای رو به توسعه، مشکلات اجتماعی، اقتصادی و فیزیکی فراوانی را پدید آورده است، از قبیل افزایش فقر در شهرها، مشکلات مسکن و نارسایی خدمات شهری، ایجاد زاغه ها و مساکن غیرقانونی، بزهکاری اجتماعی، آلودگی هوا و کاهش فضای سبز شهری) پوراحمد،سراسکانرود، ستوده،۱۳۸۸: ۲۹).

درواقع ، می توان گفت توسعه فیزیکی شهر فرایندی پویا و مداوم است که اگر سریع و بی برنامه باشد ، علاوه بر این که ترکیب فیزیکی مناسبی از فضاهای شهری به وجود نخواهد آمد ، بلکه مشکلات عدیده ای را دامنگیر شهروندان خواهد نمود . تغییرکاربری زمین هم می تواند نتیجه هدایت رشد و توسعه و هم عدم هدایت رشد و توسعه باشد . تعیین مطلوب کاربری زمین شهری موجب کارآمدی و اثربخشی کالبدی- فضایی شده و یکی از راه های حفاظت و جلوگیری ازاتلاف منابع پایدار شهر است . این فرایند همچنین به کاهش ناهنجاریهای محیطی و آلودگی های هوا ، صدا، آب و خاک کمک خواهد بود و با کاهش فشار ترافیکی به تقلیل نابسامانیهای اجتماعی می انجامد و به عنوان عاملی تاثیرگذار بر سلامت انسانها معرفی شود: Wagrowski, D. M., and R. A. Hites) ۱۹۹۷: (۲۸۲ .

رشد سریع جمعیت شهری و روند رو به گسترش استفاده از زمین از یک طرف و مکان گزینی نامتعادل کاربریهای شهری و تغییرات غیر اصولی آنها ازطرف دیگر، نیاز روزافزون به برنامه ریزی شهری و مدیریت کارآمد درسطوح مختلف شهری را ضروری کرده و مسلما اهمیت این مسئله درکلانشهرهایی چون تهران بیشتر خواهد بود .

در این میان ، شهر تهران به علت موقعیت جغرافیایی ویژه ، تفاوتهایی با شهرهای دیگر نشان می دهد و تغییرات کاربری زمین آن اهمیت بیشتری دارد . نارسایی قوانین و مقررات به همراه عدم انطباق و هماهنگی زیرساخت های طبیعی منطقه با توسعه شهری تهران ، الگوهای رشد و توسعه آن را مخدوش و بی عدالتی فضایی در مناطق شمالی- جنوبی و غربی- شرقی را تشدید نموده است .

منطقه یک شهرداری تهران،  به دلایل شرایط اکولوژیکی و موقعیت مناسب به ویژه از ‌نظر اقشار با درآمد بالای جامعه نسبت به سایر مناطق شهر، جمعیت قابل ملاحظه‌ای را در خود جای داده و  تغییرات کاربری زمین این منطقه حدوداً بیشتر از سایر مناطق بوده است . به گونه ای که جمعیت این منطقه از ۲۱۶۴۶۷ نفردر سال ۱۳۶۵ به ۲۴۹۶۷۶ نفر در سال ۱۳۷۵ و ۳۷۲۷۵۸ نفر در سال ۱۳۸۵ افزایش یافته است (جدول شماره۱). ساختار باغشهری این منطقه و فاصله آن از کانون های خدماتی شهر تهران، شناخت دگرگونی های کاربری زمین را مهم و حساس کرده است. در این مقاله ، بر بررسی تغییرات کاربری اراضی منطقه یک ، به ویژه کاربری های خدماتی و فضای سبز، در فاصله زمانی ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۸متمرکز شده است. کاربری زمین نمونه ای مهم از تأثیرگذاری انسان بر محیط است . از این رو، به منظور برنامه ریزی و کنترل زمین و تحولات آن، لازم است عوامل تأثیرگذار بر آن را شناسایی و ارزشیابی نمود(Longley ،۲۰۰۰ :۴۷۳) . لذا این مقاله به تغییرات کاربری زمین و تاثیر عامل اقتصادی مرتبط با افزایش قیمت زمین و ساختمان در این منطقه می پردازد که به دو سوال زیر پاسخ خواهد داد :

۱- در روند تغییرات کاربری اراضی منطقه یک شهرداری تهران ، تغییرات کاربری های خدماتی و فضای سبز چگونه بوده است ؟

۲- کدام عوامل در شکل گیری نظام کنونی کاربری اراضی محدوده مورد مطالعه تاثیر بیشتری داشته اند ؟

ادامه مقاله را میتوانید دانلود کنید.

لینک دانلود مستقیم: بررسی تغییرات کاربری زمین در منطقه یک شهرداری تهران

نکاتی که باید بدانید !

  • - فایل هایی که برای دانلود قرار داده می شوند با لینک مستقیم از دیتا سنتر ملی می باشند. - شهرسازی آنلاین صحت فایل را تایید می نماید. - اگر پستی دارای پیش نمایش می باشد این به معنی نمایش فایل قبل از دانلود است. - در صورت هر گونه مشکلی با فایل های دانلود حتما از طریق فرم تماس ما را مطلع کنید تا مشکل بر طرف شود.

دیدگاه ها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

مطالب زیر رو به شما پیشنهاد می کنم ;)

  • کتاب معرفی مهمترین ماهواره های سنجش از دور در منابع زمینی
    کتاب معرفی مهمترین ماهواره های سنجش از دور در منابع زمینی
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | فروردین ۱۷, ۱۳۹۵

    کتاب معرفی مهمترین ماهواره های سنجش از دور در منابع زمینی

    فایل
    دانلود
  • کتاب نمونه ای از طراحی شهری
    کتاب نمونه ای از طراحی شهری
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | اسفند ۲۰, ۱۳۹۴

    کتاب نمونه ای از طراحی شهری

    فایل
    دانلود
  • کتاب طراحی خیابان و محله سبز برای جامعه و محیط زیست
    کتاب طراحی خیابان و محله سبز برای جامعه و محیط زیست
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۴, ۱۳۹۴

    کتاب طراحی خیابان و محله سبز برای جامعه و محیط زیست - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین    لینک دانلود مستقیم کتاب طراحی خیابان و محله سبز برای جامعه و محیط زیست - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود
  • کتاب خوشه ها و جهانی شدن
    کتاب خوشه ها و جهانی شدن
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۳, ۱۳۹۴

    کتاب خوشه ها و جهانی شدن - توسعه شهری و اقتصاد منطقه ای - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین لینک دانلود مستقیم کتاب خوشه ها و جهانی شدن - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود
  • کتاب فضاهای امید
    کتاب فضاهای امید
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۲, ۱۳۹۴

    کتاب فضاهای امید - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین لینک دانلود مستقیم کتاب فضاهای امید - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود
  • کتاب دلیل طراحی شهر
    کتاب دلیل طراحی شهر
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۱, ۱۳۹۴

    کتاب دلیل طراحی شهر - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین لینک دانلود مستقیم کتاب دلیل طراحی شهر - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود
  • کتاب هویت مکانی،مشارکت و برنامه ریزی
    کتاب هویت مکانی،مشارکت و برنامه ریزی
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۰, ۱۳۹۴

    کتاب هویت مکانی،مشارکت و برنامه ریزی - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین لینک دانلود مستقیم کتاب هویت مکانی،مشارکت و برنامه ریزی - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود