شهرسازی آنلاین

|

پایگاه تخصصی شهرسازی ایران

فروشگاه
فــــــایل
شهرسازی

همایش و رویدادهای شهرسازی

آرشیو

پیشنهادات ویژه شهرسازی آنلاین

  • Email: ShahrsaziOnline@Gmail.com
  • Telegram: @shahrsazi0nline
  • Bisphone: Shahrsazionline
  • Soroush: @shahrsazionline
  • Payamak (iran): 30007546323232
  • line: 0935-1373772

مقاله بررسی تغییرات کاربری زمین در منطقه یک شهرداری تهران

بررسی تغییرات کاربری زمین در منطقه یک شهرداری تهران

 (1388-1370)

دکتر محمد سلیمانی

استادیار گروه جغرافیای دانشگاه تربیت معلم تهران

دکتر سید موسی پور موسوی

استادیار گروه جغرافیای دانشگاه امام حسین (ع)

شبنم قلمی

دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

 

چکیده

توسعه فیزیکی شهر فرایندی پویا و مداوم است که اگر سریع و بی برنامه باشد ، علاوه بر این که ترکیب فیزیکی مناسبی از فضاهای شهری به وجود نخواهد آمد و تغییرات کاربری اراضی شهری در جهت صحیح هدایت نخواهد شد ، مشکلات عدیده ای را در زمینه دسترسی به خدمات مختلف شهری ، دامنگیر شهروندان خواهد نمود و همچنین استفاده غیر اصولی از اراضی شهری اثرات مخربی را در محیط زیست نیز پدید خواهد آورد .

در این میان ، شهر تهران به علت موقعیت جغرافیایی ویژه ، تفاوتهایی با شهرهای دیگر نشان می دهد و تغییرات کاربری زمین آن اهمیت بیشتری دارد . نارسایی قوانین و مقررات به همراه عدم انطباق و هماهنگی زیرساخت های طبیعی منطقه با توسعه شهری تهران ، الگوهای رشد و توسعه آن را مخدوش و بی عدالتی فضایی در مناطق شمالی- جنوبی و غربی- شرقی را تشدید نموده است .

منطقه یک شهرداری تهران ، به دلایل شرایط اکولوژیکی و موقعیت مناسب، بویژه از ‌نظر سکونت اقشار با درآمد بالای جامعه نسبت به سایر مناطق شهر، جمعیت قابل ملاحظه‌ای را در خود جای داده و تغییرات کاربری زمین این منطقه به نسبت بیشتر از سایر مناطق بوده است . به همین دلیل در این پژوهش هدف اصلی بر آن قرار گرفته است تا ضمن شناسایی الگوی کلان کاربری زمین منطقه یک شهرداری ، به بررسی تغییرات کاربری ها پرداخته و از آنجا که بررسی صحیح تغییرات کاربری اراضی ، مستلزم شناسایی عوامل موثر بر این تغییرات است ؛ تاثیر عامل اقتصادی مرتبط با افزایش قیمت زمین و ساختمان بر تغییرات کاربری زمین منطقه یک، مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد . این تحقیق در چارچوب روش تحلیلی- موردی انجام  شده و در آن ازسنت های روش تحقیق کمی استفاده شده است . محدوده مورد بررسی ، منطقه یک شهرداری تهران و زمینه اصلی مطالعه"تغییرات کاربری زمین" بوده است . با توجه به ماهیت موضوع و گستره ی محدوده مطالعاتی ، داده ها و اطلاعات لازم ، از طرح های فرادست ، مرکز آمار و نقشه ها و اطلاعات موجود در معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران و شهرداری منطقه یک  ، تهیه شد و تجزیه و تحلیل داده ها در چارچوب دیدگاه سیستمی صورت گرفته است . 

برای شناسایی روند تغییرات و الگوی کلان  کاربری اراضی منطقه یک ؛ مساحت ، سرانه و درصد سهم هر یک از کاربری ها  از مساحت منطقه ، در سالهای ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۸ بررسی و مقایسه گردید که در نتیجه گرایش به ساخت و ساز و کاهش سرانه های کاربری های خدماتی و کاربری فضای سبز در منطقه مورد مطالعه وجود دارد . تاثیر عامل اقتصادی مرتبط با افزایش قیمت زمین و ساختمان بر تغییرات کاربری اراضی منطقه مورد مطالعه نیز بررسی شد که در نتیجه این عامل تأثیر مستقیم بر این تغییرات و شکل گیری نظام کنونی کاربری زمین منطقه مورد مطالعه دارد.

   واژگان کلیدی : ۱) شهرداری تهران  2) کاربری زمین ۳) منطقه شهری ۴) اقتصاد شهری

مقدمه

درچند دهه ی اخیر شاهد رشد سریع شهرهای متوسط و تبدیل آنها به شهرهای بزرگ  بوده ایم . رشد شهری دارای خصلتی مهارنشدنی می باشد و به همین جهت نیازمند کنترل و هدایت است . از همین رو سیاست گذاری رشد شهری ، مسئولیتی بسیارمهم و خطیر است ، چرا که از یک سو باید به برطرف کردن نابسامانیها بپردازد و از سوی دیگر با هدایت سازمان یافته و منطقی روند ساخت و سازها از پیدایش ناهنجاریها به ویژه در ابعاد اجتماعی و کالبدی جلوگیری نماید .

رشد سریع شهری در کشورهای رو به توسعه، مشکلات اجتماعی، اقتصادی و فیزیکی فراوانی را پدید آورده است، از قبیل افزایش فقر در شهرها، مشکلات مسکن و نارسایی خدمات شهری، ایجاد زاغه ها و مساکن غیرقانونی، بزهکاری اجتماعی، آلودگی هوا و کاهش فضای سبز شهری) پوراحمد،سراسکانرود، ستوده،۱۳۸۸: ۲۹).

درواقع ، می توان گفت توسعه فیزیکی شهر فرایندی پویا و مداوم است که اگر سریع و بی برنامه باشد ، علاوه بر این که ترکیب فیزیکی مناسبی از فضاهای شهری به وجود نخواهد آمد ، بلکه مشکلات عدیده ای را دامنگیر شهروندان خواهد نمود . تغییرکاربری زمین هم می تواند نتیجه هدایت رشد و توسعه و هم عدم هدایت رشد و توسعه باشد . تعیین مطلوب کاربری زمین شهری موجب کارآمدی و اثربخشی کالبدی- فضایی شده و یکی از راه های حفاظت و جلوگیری ازاتلاف منابع پایدار شهر است . این فرایند همچنین به کاهش ناهنجاریهای محیطی و آلودگی های هوا ، صدا، آب و خاک کمک خواهد بود و با کاهش فشار ترافیکی به تقلیل نابسامانیهای اجتماعی می انجامد و به عنوان عاملی تاثیرگذار بر سلامت انسانها معرفی شود: Wagrowski, D. M., and R. A. Hites) ۱۹۹۷: (۲۸۲ .

رشد سریع جمعیت شهری و روند رو به گسترش استفاده از زمین از یک طرف و مکان گزینی نامتعادل کاربریهای شهری و تغییرات غیر اصولی آنها ازطرف دیگر، نیاز روزافزون به برنامه ریزی شهری و مدیریت کارآمد درسطوح مختلف شهری را ضروری کرده و مسلما اهمیت این مسئله درکلانشهرهایی چون تهران بیشتر خواهد بود .

در این میان ، شهر تهران به علت موقعیت جغرافیایی ویژه ، تفاوتهایی با شهرهای دیگر نشان می دهد و تغییرات کاربری زمین آن اهمیت بیشتری دارد . نارسایی قوانین و مقررات به همراه عدم انطباق و هماهنگی زیرساخت های طبیعی منطقه با توسعه شهری تهران ، الگوهای رشد و توسعه آن را مخدوش و بی عدالتی فضایی در مناطق شمالی- جنوبی و غربی- شرقی را تشدید نموده است .

منطقه یک شهرداری تهران،  به دلایل شرایط اکولوژیکی و موقعیت مناسب به ویژه از ‌نظر اقشار با درآمد بالای جامعه نسبت به سایر مناطق شهر، جمعیت قابل ملاحظه‌ای را در خود جای داده و  تغییرات کاربری زمین این منطقه حدوداً بیشتر از سایر مناطق بوده است . به گونه ای که جمعیت این منطقه از ۲۱۶۴۶۷ نفردر سال ۱۳۶۵ به ۲۴۹۶۷۶ نفر در سال ۱۳۷۵ و ۳۷۲۷۵۸ نفر در سال ۱۳۸۵ افزایش یافته است (جدول شماره۱). ساختار باغشهری این منطقه و فاصله آن از کانون های خدماتی شهر تهران، شناخت دگرگونی های کاربری زمین را مهم و حساس کرده است. در این مقاله ، بر بررسی تغییرات کاربری اراضی منطقه یک ، به ویژه کاربری های خدماتی و فضای سبز، در فاصله زمانی ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۸متمرکز شده است. کاربری زمین نمونه ای مهم از تأثیرگذاری انسان بر محیط است . از این رو، به منظور برنامه ریزی و کنترل زمین و تحولات آن، لازم است عوامل تأثیرگذار بر آن را شناسایی و ارزشیابی نمود(Longley ،۲۰۰۰ :۴۷۳) . لذا این مقاله به تغییرات کاربری زمین و تاثیر عامل اقتصادی مرتبط با افزایش قیمت زمین و ساختمان در این منطقه می پردازد که به دو سوال زیر پاسخ خواهد داد :

۱- در روند تغییرات کاربری اراضی منطقه یک شهرداری تهران ، تغییرات کاربری های خدماتی و فضای سبز چگونه بوده است ؟

۲- کدام عوامل در شکل گیری نظام کنونی کاربری اراضی محدوده مورد مطالعه تاثیر بیشتری داشته اند ؟

ادامه مقاله را میتوانید دانلود کنید.

لینک دانلود مستقیم: بررسی تغییرات کاربری زمین در منطقه یک شهرداری تهران

نکاتی که باید بدانید !

  • - فایل هایی که برای دانلود قرار داده می شوند با لینک مستقیم از دیتا سنتر ملی می باشند. - شهرسازی آنلاین صحت فایل را تایید می نماید. - اگر پستی دارای پیش نمایش می باشد این به معنی نمایش فایل قبل از دانلود است. - در صورت هر گونه مشکلی با فایل های دانلود حتما از طریق فرم تماس ما را مطلع کنید تا مشکل بر طرف شود. - پست هایی که دارای حجم فایل نیستند یعنی لینک دانلود ندارند.

دیدگاه ها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

مطالب زیر رو به شما پیشنهاد می کنم ;)

  • طراحی منظر بزرگراه‌های شهری با رویکرد اکولوژیک (نمونۀ موردی: بزرگراه شهری چمران)
    طراحی منظر بزرگراه‌های شهری با رویکرد اکولوژیک (نمونۀ موردی: بزرگراه شهری چمران)
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | اردیبهشت ۱۶, ۱۳۹۷

    طراحی منظر بزرگراه‌های شهری با رویکرد اکولوژیک (نمونۀ موردی: بزرگراه شهری چمران) افزایش شهرنشینی، توسعۀ بی‌رویه شهرها و ضعف مدیریت در بسیاری از موارد باعث کاهش شدید کیفیت زندگی و به‌خصوص افزایش مسائل زیست‌محیطی و همچنین، تضعیف بنیان‌های اکولوژیکی داخل و پیرامون آن‌ها شده است. استفاده از اتومبیل‌ نیز با توسعۀ شهرها و سبک زندگی نسبت مستقیم دارد که از این حیث مسیرهای ارتباطی اهمیت ویژه‌ای دارند. مسیرهای ارتباطی در داخل بافت‌های شهری برای فراهم‌کردن امکان عبورومرور در شهرها ایجاد شده‌اند. این مسیرها در مجاورت و در ارتباط با بافت‌های شهری شکل‌گرفته‌اند و در این بین بزرگراه‌ها، به‌عنوان گونه‌ای از…

    فایل
    دانلود
  • ارزیابی نوسازی‌های انجام‌شده با تأکید بر شاخص‌های کیفیت زندگی شهری و ارائۀ راهکارهایی برای بهبود آن‌ها
    ارزیابی نوسازی‌های انجام‌شده با تأکید بر شاخص‌های کیفیت زندگی شهری و ارائۀ راهکارهایی برای بهبود آن‌ها
    نوشته شده توسط مرجان جعفری |

    ارزیابی نوسازی‌های انجام‌شده با تأکید بر شاخص‌های کیفیت زندگی شهری و ارائۀ راهکارهایی برای بهبود آن‌ها فرسودگی در پهنۀ وسیعی از تهران یکی از معضلات جدی تلقی می‌شود که تبعات گسترده‌ای در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی و... دارد. بنابراین، برای ارتقای کیفیت زندگی، طرح‌های بهسازی و نوسازی در این بافت‌ها پیشنهاد شده است؛ اما نامشخص‌بودن میزان موفقیت اجتماعی و اقتصادي این طرح‌ها، ضرورت ارزیابی طرح‌هاي نوسازي و بهسازي را اجتناب‌ناپذیر می‌کند. در این راستا این پژوهش، به ارزیابی میزان موفقیت طرح نوسازي و بهسازي محلۀ خوب‌بخت پرداخته است. نتایج حاصل از مطالعات نظری نشان می‌دهد، چهار بعد ارتباطی، اقتصادی و اجتماعی،…

    فایل
    دانلود
  • تبیین فضایی تغییرات محله‌ای در کلان‌شهر تهران
    تبیین فضایی تغییرات محله‌ای در کلان‌شهر تهران
    نوشته شده توسط مرجان جعفری |

    تبیین فضایی تغییرات محله‌ای در کلان‌شهر تهران الگوهای تغییرات محله‌ای، برایند رابطۀ درهم‌تنیدۀ بین دو عرصۀ نسبتاً متفاوت ساختار اجتماعی ـ اقتصادی (نیروها و مکانیسم‌ها) و ساختار فضایی (زمینۀ تجربی، تاریخی ـ جغرافیایی) است. کشف این رابطۀ مشروط، فهم بهتر فرایند و سازوکار شکل‌گیری محله‌ها و پیامدها و تفاوت‌های فضایی ناشی از آن را امکان‌پذیر می‌کند. این رساله از ابتدا مبتنی بر این ایده شکل گرفت که «تغییرات محله‌ای نه در خلأ، بلکه در متن شرایط محیطی رخ می‌دهد و تنها حاصل یک ضرورت ساختاری غیرقابل‌اجتناب و غیرقابل‌تغییر نیست و فرایندهای آن از یک الگوی خطی تبعیت نمی‌کند». با عنایت…

    فایل
    دانلود
  • نقشه جی ای اس استان زنجان
    نقشه جی ای اس استان زنجان
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | فروردین ۱۷, ۱۳۹۷

    دانلود نقشه جی ای اس استان زنجان- دانلود مستقیم

    فایل
    دانلود
  • نقشه جی ای اس استان یزد
    نقشه جی ای اس استان یزد
    نوشته شده توسط مرجان جعفری |

    دانلود نقشه جی ای اس استان یزد- دانلود مستقیم

    فایل
    دانلود
  • نقشه جی ای اس استان تهران
    نقشه جی ای اس استان تهران
    نوشته شده توسط مرجان جعفری |

    دانلود نقشه جی ای اس استان تهران- دانلود مستقیم

    فایل
    دانلود
  • نقشه جی ای اس استان قم
    نقشه جی ای اس استان قم
    نوشته شده توسط مرجان جعفری |

    دانلود نقشه جی ای اس استان قم- دانلود مستقیم

    فایل
    دانلود