همایش و رویدادهای شهرسازی

آرشیو

پیشنهادات ویژه شهرسازی آنلاین

  • Email: Info@Shahrsazionline.com
  • Telegram: @shahrsazi0nline
  • Bisphone: Shahrsazionline
  • Googel+ : shahrsazionline
  • Payamak (iran): 30007546323232
  • line: 0935-1373772

وقتی کلانشهر قم قد می‌کشد

بعضی شهرها مثل آدم‌ها مدام قد می‌کشند و سازه‌های رنگارنگشان، آبی آسمان را می‌پوشاند، حالا فرقی ندارد به قیمت چه باشد؛ رعایت نکردن ضوابط شهرسازی، زیرسئوال رفتن حریم شخصی خانواده‌ها، یا حتی به قیمت بلعیدن شهر. قم یکی از این شهرهاست.

 

یک شهر آرام و یک دست با باغ‌هایی در اطراف. خانه‌ها یک شکل و یکپارچه و کوچه‌ها باریک اما با صفا؛ رودخانه‌ای پرخروش و مردمی که شادمانند. اینها خصوصیات شهر قم بنا بر قدیمی‌ترین سند تصویری آن است. یک نقاشی که آدام اولئاریس، دبیر سفارت آلمان در زمان شاه صفی از شهر کشیده و در آن قم به صورت یک شهر کویری و زیبا تصویر می‌شود.

شهری که ارتفاع ساختمان‌ها، مصالح به کار رفته در آن و معابر با موقعیت جغرافیایی، اقلیم شهر، هویت تاریخی و اعتقادات مردم همخوانی دارد. امروز پس از گذشت ۳۳۰ سال از آن دوران، شهرمان به زیبایی گذشته نیست. دیگر آن سادگی قدیم را ندارد. ساختمان‌ها قد کشیده‌اند و فضای آسمان را اشغال کرده‌اند. این قد کشیدن‌ها هر چند به اندازه کلان‌شهرهایی مانند تهران نبوده اما در مقیاس خودش چهره شهر را به هم زده و بحران هویتی ایجاد کرده است.

هویت شهری مفهوم پیچیده‌ای است که شامل شاخص‌های متفاوتی می‌شود. مدیریت خاطرات جمعی یکی از آنها است. معماری بی ضابطه با سبک من در آوردی در هرجای شهر، می‌تواند به خاطرات جمعی شهروندان لطمه وارد کند. مثل ساختمان‌های بلند تجاری یا اداری که کنار مساجد قدیمی ساخته می‌شود و آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

زیرسؤال رفتن حریم شخصی خانواده‌ها

مشرف بودن هم یکی از ساده‌ترین و در عین حال مهم‌ترین پیامد این ساختمان‌های بلند قد است. مسئله‌ای که با توجه به فرهنگ ما قمی‌ها هیچ وقت نمی‌تواند کم اهمیت باشد.

خانه‌های قدیمی کوتاه‌مرتبه بودند و وجود حیاط در آنها باعث می‌شد به یکدیگر اشراف نداشته باشند. در آن خانه‌ها معمولاً ۶۰درصد به زیرساخت اختصاص داشت و ۴۰ درصد به حیاط و تازه این حیاط هم پر بود از پوشش گیاهی که پاکیزگی محیط زیست را در پی داشت. اما خانه‌های این دوره و زمانه ساختمان‌های بلند بدون ضابطه‌ای هستند که پارکینگ‌ها جای آن پوشش‌های گیاهی را گرفته‌ است.

 اتفاق مهمی که در سال‌های اخیر افتاد این بود که معماری اصیل، سنتی و بومی خودمان را در نظر نگرفتیم و آن را با فرهنگ‌مان تطبیق ندادیم و حالا نتیجه‌اش ساختمان‌هایی است که حتی شاید بسیاری از اصول شهرسازی در آن رعایت شده باشد، اما احساس امنیتی که یک خانه باید به ساکنانش بدهد مورد بی‌توجهی قرار گرفته است.

اگر با روانشناسان صحبتی داشته باشید متوجه خواهید شد این عدم احساس امنیت و زیرسئوال رفتن حریم شخصی چقدر می‌تواند پیامدهای منفی برای شهروندان داشته باشد.

همیشه هم تنها بلندمرتبه سازی موجب اشراف بر خانه‌های ویلایی نمی‌شود. رعایت نکردن ضوابط شهرسازی در اختصاص بالکن برای طبقه دوم هم یکی از دلایل اشرافیت برخی خانه‌های به یکدیگر است.

جایگاه حق‌الناس در شهرسازی کجاست

در معماری اسلامی دو حیاط اندرونی و بیرونی وجود داشت تا اهل خانه رها از هرگونه مزاحمت در حیاط تردد کنند اما امروز این معماری فراموش شده و خانه‌هایی جای آن را گرفته که رعایت حریم خصوصی در آن کار ساده‌ای نیست.

در کنار عوامل فرهنگی که موجب تقلید معماری ما از غرب و فراموشی حق‌الناس و حقوق همسایگان در معماری و شهرسازی شده است، عوامل اقتصادی هم در جای خود بسیار اثرگذار است.

محسن بهشتی، عضو گروه تخصصی شهرسازی نظام مهندسی ساختمان استان قم بلندمرتبه‌سازی را یک مسئله اجتناب‌ناپذیر در زندگی شهری امروز می‌داند. وی با اشاره به اینکه از منظر شهرسازی این مسئله نه خوب مطلق است و نه بد مطلق می‌گوید: از زمانی که زمین در شهرها گران شد و مردم توان تأمین خانه‌های ویلایی نداشتند، مسئله بلندمرتبه‌سازی مورد استقبال قرار گرفت.

وی با اشاره به اینکه بلندمرتبه سازی برای هر شهری تعریف خاص خود را دارد افزود: در گذشته به دلایل فنی و اجتماعی بلندمرتبه‌سازی دیده نمی‌شد و نیازی هم به آن نبود امروز اما نیازها و نگاه‌ها متفاوت است.

این کارشناس شهرسازی بلند مرتبه‌سازی را یک نیاز زندگی امروز دانست و گفت: با این حال این بسیار مهم است که طوری برنامه‌ریزی کنیم که این بلند مرتبه‌سازی کمترین آسیب را به همراه داشته باشد.

وی به نادرست بودن بلندمرتبه سازی در هسته مرکزی شهر اشاره کرد و ابراز داشت: شاخصه مهم هویت شهر که حرم حضرت معصومه(س) است و بافت قدیمی و ارزشی شهر قم در این محدوده وجود دارد. ساختن ساختمان‌های بلندمرتبه و ناهمگون با این فضا بی شک به هویت شهر صدمه خواهد زد.

 مخدوش شدن خط آسمان در شهر

بهشتی سپس به مفهوم « خط آسمان» اشاره کرد. خط آسمان به آخرین خط تراز بنا یا خط اتصال بنا با آسمان یا نقطه برخورد خطوط فوقانی ساختمان‌ها با خط افق گفته می‌شود. این واژه به میزان ارتفاع بناها با توجه به بناهای هم‌جوار در شهر اشاره دارد.

وجود خط آسمان زیبا و منظم که زیربنای هویت شهر است، شاید تأثیرگذارترین عامل در نظم‌دهی به فضاهای شهری باشد. در همین زمینه دیده شده گاهی اوقات در کشورهای توسعه‌یافته برای اینکه خط آسمانی پذیرفتنی وجود داشته باشد، ساختمان‌های جدیدی را که بدون توجه به این مسئله ساخته شده‌اند، از بین برده‌اند.

عضو گروه معماری و شهرسازی نظام مهندسی ساختمان با اشاره به اینکه خط آسمان در اکثر محلات قم مخدوش شده خاطرنشان کرد: عدم هماهنگی میان ارتفاع ساختمان‌ها در یک منطقه از نظر شهرسازی موضوع مطلوبی نیست. او معتقد است می‌شود الگویی از بلندمرتبه سازی ارائه کرد که حق همسایگان در آن رعایت شده و با فرهنگ شهر قم سازگارتر باشد.

بهشتی به نقش طرح تفضیلی در تعادل بخشی به مناطق هشت‌گانه و در نظر گرفتن زیرساخت‌های خدماتی اشاره کرد و گفت: طرح جامع بلندمرتبه‌سازی هم باید با توجه به همین طرح تدوین شده و مردم هم باید با انجام ساخت و ساز بر اساس ضوابط، به شهرداری کمک کنند تا مشکلاتی که امروز بلندمرتبه‌سازی برای شهر به وجود آورده در آینده تشدید نشود.

تزاحم با فطرت انسان

جواد قربانی، رئیس گروه تخصصی معماری نظام مهندسی ساختمان استان قم از اساس با ساختن ساختمان‌های بلند مخالف است. وی معتقد است بلندمرتبه‌سازی علاوه بر ناسازگاری با چهره شهرها، با فطرت انسان و نیازهای فیزیولوژیک او نیز همخوانی ندارد.

 وی در عین حال با اشاره به محدودیت‌های ارائه خدمات شهری در صورت توسعه افقی شهر، تا حدودی این پدیده را اجتناب‌ناپذیر می‌داند. او معتقد است اگر بلندمرتبه سازی با رعایت لوازم آن صورت بگیرد و فضای سبز، فضای تفریح و فضاهای خدماتی برای آن پیش‌بینی شود، بسیاری از مشکلات در ساختمان‌سازی امروز برطرف می‌شود.

به گفته این کارشناس سیما و منظر شهری، به ازای یک ساختمان بلند باید ۵ یا ۶ برابر فضای سبز و فضای تفریح اطراف آن ایجاد شود تا بافت مجاور را زیر سؤال نبرده و مشکلی برای همسایه‌ها ایجاد نکند.

قربانی می‌گوید: در بسیاری از کشورهای آسیایی و اروپایی شهر دو بخش است. یک بخش با بافت قدیمی که ساختمان‌سازی در آن متناسب با سبک زندگی مردم در گذشته آن است و یک بخش مدرن که بلندمرتبه سازی در آن رواج دارد. اشکال عمده ما همین است که این دو را با هم آمیخته و بافت شهری را بی‌نظم کرده‌ایم.

وی با اشاره به مشکلات روانی و اجتماعی که ایجاد ساختمان‌های بلند در بافت‌های قدیمی به وجود می‌آورد افزود: در تمام دنیا برای شهرداری‌ها برای این مسئله محدودیت‌هایی قائل شده و مردم هم آن را پذیرفته‌اند تا این مشکلات به وجود نیاید.

طرح تفضیلی جدید که قرار است نقشه راه شهرسازی قم حداقل در یک دهه آینده باشد، تلاش کرده تا به بلندمرتبه‌سازی‌ها سامان بدهد. در این طرح لکه‌های خاصی برای ساختمان‌های بلند در نظر گرفته شده و باقی شهر تقریباً در حد و اندازه گذشته دیده شده است.

تمام مردم قم می‌خواهند شهری با هویت و متناسب با اعتقادات خود داشته باشند. شهری که در آن حریم شخصی حفظ شده و امنیت روانی تأمین شود. تحقق این آرمان به همکاری مردم و رعایت ضوابط طرح تفضیلی و دقت در ساخت و سازها در بافت‌های قدیمی‌تر وابسته است تا شهری داشته باشیم در شان خانواده‌های شیعی در پایتخت تشیع.

نکاتی که باید بدانید !

  • - فایل هایی که برای دانلود قرار داده می شوند با لینک مستقیم از دیتا سنتر ملی می باشند. - شهرسازی آنلاین صحت فایل را تایید می نماید. - اگر پستی دارای پیش نمایش می باشد این به معنی نمایش فایل قبل از دانلود است. - در صورت هر گونه مشکلی با فایل های دانلود حتما از طریق فرم تماس ما را مطلع کنید تا مشکل بر طرف شود.

دیدگاه ها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

مطالب زیر رو به شما پیشنهاد می کنم ;)

گفتگو با جهانشاه پاکزاد

گفتگو با جهانشاه پاکزاد

این مطلب را اشکان کامرانی در تاریخ بهمن ۲, ۱۳۹۳ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است گفتگو از علی رنجی‌پور علی رنجی‌پور: دکتر جهانشاه پاکزاد، استاد دانشگاه شهید بهشتی، یکی از اساتید خوشنام و پیشرو در حوزه طراحی شهری است. بسیاری ...
Price Discovery between Private and Public Housing Markets

Price Discovery between Private and Public Housing Markets

این مطلب را اشکان کامرانی در تاریخ شهریور ۵, ۱۳۹۳ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است Price Discovery between Private and Public Housing Markets Seow-Eng Ong and Tien-Foo Sing [Paper Žrst received, September 2000; in Ž nal form, April 2001] Summary. ...
Bridging Urban Digital Divides? Urban Polarisation and Information and Communications Technologies (ICTs)

Bridging Urban Digital Divides? Urban Polarisation and Information and Communications Technologies (ICTs)

این مطلب را اشکان کامرانی در تاریخ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است Bridging Urban Digital Divides? UrbanPolarisation and Information and Communications Technologies (ICTs) Stephen Graham [Paper Žrst received, November 2000; in Ž nal form, June 2001] Summary. ...
شيز: تحليلي تاريخي و كالبدي؛ و بررسي انطباق مكاني آن با تخت سليمان

شیز: تحلیلی تاریخی و کالبدی؛ و بررسی انطباق مکانی آن با تخت سلیمان

این مطلب را اشکان کامرانی در تاریخ شهریور ۲, ۱۳۹۳ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است چکیده:  شیز به عنوان یک شهر مهم مذهبی در دوران قبل از اسلام مطرح است. تخت سلیمان نیز محل آثار باقیمانده ای از همان دوران ...
از محله گرايي تا جهاني شدن

از محله گرایی تا جهانی شدن

این مطلب را اشکان کامرانی در تاریخ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است هویت یک معیار رشد است. به عبارتی دیگر وقتی یک شهر یا جامعه رشد می‌کند، بخشی از صفات هویتش در جریان رشد تغییر می‌کند و ...
شهر، هنر و مجسمه

شهر، هنر و مجسمه

این مطلب را اشکان کامرانی در تاریخ شهریور ۱, ۱۳۹۳ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است نویسنده: کامبیز مشتاق گوهری (معمار)   مقایسه تطبیقی تجربه تاریخی ما و غربی ها این مطلب گزارشی است تحلیلی با محوریت مرور تجربه اروپایی ها ...
  • کتاب معرفی مهمترین ماهواره های سنجش از دور در منابع زمینی
    کتاب معرفی مهمترین ماهواره های سنجش از دور در منابع زمینی
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | فروردین ۱۷, ۱۳۹۵

    کتاب معرفی مهمترین ماهواره های سنجش از دور در منابع زمینی

    فایل
    دانلود
  • کتاب نمونه ای از طراحی شهری
    کتاب نمونه ای از طراحی شهری
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | اسفند ۲۰, ۱۳۹۴

    کتاب نمونه ای از طراحی شهری

    فایل
    دانلود
  • کتاب طراحی خیابان و محله سبز برای جامعه و محیط زیست
    کتاب طراحی خیابان و محله سبز برای جامعه و محیط زیست
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۴, ۱۳۹۴

    کتاب طراحی خیابان و محله سبز برای جامعه و محیط زیست - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین    لینک دانلود مستقیم کتاب طراحی خیابان و محله سبز برای جامعه و محیط زیست - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود
  • کتاب خوشه ها و جهانی شدن
    کتاب خوشه ها و جهانی شدن
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۳, ۱۳۹۴

    کتاب خوشه ها و جهانی شدن - توسعه شهری و اقتصاد منطقه ای - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین لینک دانلود مستقیم کتاب خوشه ها و جهانی شدن - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود
  • کتاب فضاهای امید
    کتاب فضاهای امید
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۲, ۱۳۹۴

    کتاب فضاهای امید - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین لینک دانلود مستقیم کتاب فضاهای امید - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود
  • کتاب دلیل طراحی شهر
    کتاب دلیل طراحی شهر
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۱, ۱۳۹۴

    کتاب دلیل طراحی شهر - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین لینک دانلود مستقیم کتاب دلیل طراحی شهر - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود
  • کتاب هویت مکانی،مشارکت و برنامه ریزی
    کتاب هویت مکانی،مشارکت و برنامه ریزی
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۰, ۱۳۹۴

    کتاب هویت مکانی،مشارکت و برنامه ریزی - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین لینک دانلود مستقیم کتاب هویت مکانی،مشارکت و برنامه ریزی - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود