همایش و رویدادهای شهرسازی

آرشیو

پیشنهادات ویژه شهرسازی آنلاین

  • Email: Info@Shahrsazionline.com
  • Telegram: @shahrsazi0nline
  • Bisphone: Shahrsazionline
  • Googel+ : shahrsazionline
  • Payamak (iran): 30007546323232
  • line: 0935-1373772

بازار اصفهان

نویسنده :حسن محمدی

شهر اصفهان در قرون اولیه اسلامی از دو قسمت جی و یهودیه تشکیل می شده. جی قسمت شرقی تر اصفهان بوده و شامل شهرستان امروز تا حدود محلات قدیمی خواجو و ترواسکان و پای قلعه و کران بوده و قسمت دیگری که خیابان هاتف امروز تا فلکه شکرشکن تا دروازه طوقچی محور آن محسوب می شود و همچنین جوباره یعنی قسمت یهودی نشین اصفهان بنام یهودیه شهرت داشته است.

جی که در خاور واقع شده، شهرستانه هم نامیده می شود باروئی با صد برج داشت اما یهودیه از لحاظ وسعت دو برابر جی بوده و بدین جهت یهودیه نام داشت که در زمان بخت النصر (۵۶۲ تا ۵۰۵ قبل از میلاد) یهودیان را از بابل کوچ داده و در این مکان ساکن کرده بودند. یهودیه از حیث وسعت با همدان همسری می کند و بلکه بزرگترین شهرهای ایالت جبال است. اصفهان یک مرکز تجاری بوده و از آنجا پارچه های ابریشمی و پارچه های نخی به مقادیر زیاد صادر می گردید. زعفران و اقسام میوه ها در نواحی آن که وسیعترین و پر آب ترین نقشه ایالت جبال بوده بعمل می آمد مقدسی می گوید: چون بخت النصر یهودیان را از بیت المقدس کوچانیده، آنها شهری که به سرزمین خودشان همانند باشد، غیر از اصفهان نیافتند و در آنجا فرود آمدند و بعضی همه گفته اند که شوشاندخت (سوسن) همسر یزدگرد اول ساسانی (۳۳۹-۴۲۰/) که خود یهودی مذهب بوده این شهر را برای سکونت یهودیان بنا نهاده است.شهرسازی آنلاین

hart (ایرانشناس معاصر انگلیسی) راجع به شهرستان و یهودیه می نویسد:

قسمت قدیم شهر اصفهان گاوه نامیده می شد که همان گابه استرابون (Strabon) می باشد و پس از چندی نام شهرستان بخود گرفت و پس از آن عده ای بفاصله دو میلی آن استقرار یافتند. محل سکونت و عمارت اینان قسمت غربی شمال آن شهر بود. کم کم شهر اصفهان (جی، گاوه یا گابه) وسعت یافت و یهودیه نیز توسعه پذیرفت تا جائی که هر دو قسمت بهم اتصال یافت و از هر دو یک شهر بزرگ بوجود آمد و این امر در حدود قرن دهم میلادی (قرن چهارم هجری) به انجام رسیده است.

آنطور که ابونعیم در کتاب خود بنام اخبار اصفهان ذکر می کند. شهر جی در زمان پیروز (۴۸۶-۴۵۹/م) و خسرو اول (۵۷۹-۵۳۱/م) از سلسله شاهان ساسانی پی ریزی شده و شهری گرد بوده است. آنطور که ذکر شده جی چهار دروازه داشته به نام های دروازه خور، دروازه اسفیس، دروازه تیره و دروازه یهودیه، دیوار شهر امتدادی نامنظم داشته و طول آن به ۷۱۰۰ ذراع می رسیده (هر زراعی بین ۶/۰ تا ۸/۰ متر بوده است) و صد برج در دیوار جی ساخته شده بود.

در داخلی دیوار جی خسرو اول بناهای ساخته بود. این رسته حدود (۹۸۷/م) از یک ارک قدیمی در جی نام می برد بنابر نوشته ابن ندیم (در حدود ۹۸۷/م) نسخه های کهنه ای بزبان پهلوی در جی پیدا شد. از این نوشته های پهلوی برمیآید که جی در روزگاره ساسانیان نه فقط پناهگاه حصین محسوب می شده بلکه برای توابع آن مرکزی اداری نیز بوده است.

«جی» در دوره حکومت خاندان ساسانی، مرکز اداری و حکومتی بود و عناصر شهری مانند میدان و بازار را در خود داشت. در مقابل یهودیه و هسته های روستایی اطراف آن نقش ربض را داشتند.

یورش مغول در قرن هفتم هجری بنیانهای شهرنشینی را از هم گسیخت، به شهرنشینی و شهرگرایی سخت آسیب رساند و آن را از میان برداشت.

در زمان غازان خان به دلیل یکجانشینی و فرهنگ پذیری پیشرفته تر مغولان از منشاء و تمدن ایرانی، و بالاخره به صحنه آمدن نیروهای مترقی، امنیت در شهرها برقرار شد، شهرنشینی رونق یافت و بازرگانی نیز رشد کرد.

پس از این فراز و نشیب ها، دولت صفوی با تکیه بر مذهب شیعه، متمرکزترین حکومت ایرانی بعد از دوران ساسانی را به وجود آورد.

در سال ۱۰۰۶ هجری، شهر اصفهان به عنوان پایتخت برگزیده شد و نخستین طرح جامع اصفهان که در طول بیست و پنج سال به اجرا درآمد و پی ریزی و الگویی برای بسیاری از شهرها دیگر شد.

پایتخت شدن دوباره اصفهان باعث سرازیر شدن ثروت از سایر نقاط ایران به این شهر گردید و اقتصاد و تحرک را به اوج رساند، اوجی که فراتر از دوره سلجوقی و تمام دوره های بعد، تا زمان اصلاحات معاصر در دهه های سوم و چهارم قرن بیستم بود.شهرسازی آنلاین

 ساختار قدرت، کاربرد سلاح گرم، توجه به مسائل اقلیمی و بسته شدن اولین نطفه های سرمایه داری، کالبد شهر را به صورتی آگاهانه تغییر داد.

دو شاه اولیه سلسله صفوی (شاه اسماعیل و طهاسمب) شهر را در واقع بازسازی کردند و بناهای خود را به همان طرح های پیشین شهر افزودند. همچنین به نظر می رسد که هدف آنها بیشتر متوجه بازسازی و تزیین میدان کهنه بود، تا محلی باشد برای تمرکز دیوانیان و امیران در جلوه جدید ساختار مذهبی ـ سیاسی کشور.

در سمت شمال میدان، مدرسه و کاروانسرای کاسه گران و در ضلع جنوب بقعه هارون ولایت و در جنوب شرقی مسجد علی، بازمانده ساختمانهای اولیه صوفی است.

پس از آنها شاه عباس اصلاحات را ریشه ای تر کرد. میدان کهنه فضای کالبدی کافی و قوی برای ساختار سیاسی روبه رشد صفوی نبود.

این پادشاه با تدارک طرح جدیدی، شهر را به سمت جنوب غربی کشاند. هسته مرکزی طرح میدانی بود که تأسیسات اداری، مذهبی، علمی و اقتصادی در پیرامون آن قرار می گرفت. این میدان «میدان نو» یا «میدان امام (نقش جهان)» نامگذاری شد و دارای عملکرد های همان میدان قدیمی (البته در سطح بالاتر) گردید.

این میدان در واقع دریچه ای بود که امپراطوری صفوی، خود را هم در وجه جدید متمرکز می کرد و هم به جهان نشان می داد. عناصر اصلی شهر و مرکز حکومتی مسجد بزرگ شهر دهانه اصلی بازار، مدرسه دینی و گذرهای اصلی شهر در گرداگرد میدان قرار گرفتند. در جنوب میدان «مسجد شاه» و در ضلع شرقی، مسجد دیگری به نام مسجد «شیخ لطف الله» و روبروی آن نیز در سوی غرب «عالی قاپو» احداث شد.

بازار در قسمت شمال میدان قرار گرفت و میدان کهنه و میدان امام( نقش جهان (نو)) را به هم وصل کرد، در واقع در این منطقه، شهر پیش از دوره صفوی و شهر آن دوره با هم ترکیب شدند.

بازار صفوی که «بازار قیصریه» نام گرفت، کماکان عناصر بازار سلجوقی از جمله مسجد، مدرسه، کاروانسرا، تیم و تیمچه را در جمع کرد.

این محور، به همراه محور بازار در این دوره اهمیت بارز پیدا کرد و در واقع ستون فقرات شهر محسوب شد. این دو محور را میدان امام (نقش جهان)به هم متصل و مرتبط ساخت.

در دوره صفوی میدان کهنه و میدان امام(نقش جهان) همچون دو مرکز ثقل قوی عمل می کردند و به توسعه خطی شهر در کنار محور مصنوع (بازار ـ چهارباغ) و محور طبیعی (زاینده رود) یاری می رساندند. با افزایش قدرت و رونق شهر، هسته های روستایی پراکنده همچون مارنان، حسین آباد و سیچان و فرح آباد حول آن به وجود آمد و در نتیجه توسعه هسته ای شهر همچنان ادامه یافت.

در این دوره سیستم تقسیم بندی اصفهان بر محله های مسکونی استوار بود که این سیستم در تمامی دوره های تکامل شهری و شکل گیری شهر حفظ شده است. در محله های قدیمی، بافت در هم پیچیده و عنکبوتی به چشم می خورد، در صورتی که محله های جدید بافت شبکه ای منظم داشتند.

دوره حکومت قاجار در ایران، همزمان با انقلاب صنعتی اروپا بود. استعمار کشورهای قدرتمند و بی کفایتی حاکمان وقت، وضعیت اقتصادی را تغییر داد. اصفهان در این دوره کاری ترین زخمها را بر پیکر خود تحمل کرد. در دوران حکمرانی ظل السلطان، شهر چون ملک شخصی به غارت رفت، بسیاری از بناهای باستانی ویران شد و مصالح آن به فروش رسید. میدان کهنه ارزش و اعتبار خود را از دست داد و بتدریج به تصرف درآمد. میدان اصلی شهر در این دوره، میدان  امام (نقش جهان) است.

در دوره پهلوی بافت شهری و استخوان بندی کالبدی شهر دگرگون شد. ایجاد خیابانها، جاده ها، فلکه (میدان) ها برای ایجاد ارتباط میان بخش های مختلف شهر، یکی از مشخصه های این دوره است. این تحولات تحت تأثیر تغییرات نهایی صنعت و تکنولوژی و تسلط طبقه جدید بورژوایی به وجود آمد.شهرسازی آنلاین

در این دوره به دلیل شکل گیری استخوانبندی شبکه ای و تسلط محورهای سواره، بازار کارکرد اقتصادی خویش را به عنوان محیطی سربسته و فعال در مجموعه ای خاص از دست داد و مراکز تجاری فعالی بسیاری در اطراف خیابانهای جدیدالاحداث ایجاد شدند تا گردش سرمایه و کالا آسانتر شود

نکاتی که باید بدانید !

  • - فایل هایی که برای دانلود قرار داده می شوند با لینک مستقیم از دیتا سنتر ملی می باشند. - شهرسازی آنلاین صحت فایل را تایید می نماید. - اگر پستی دارای پیش نمایش می باشد این به معنی نمایش فایل قبل از دانلود است. - در صورت هر گونه مشکلی با فایل های دانلود حتما از طریق فرم تماس ما را مطلع کنید تا مشکل بر طرف شود.

دیدگاه ها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

مطالب زیر رو به شما پیشنهاد می کنم ;)

one script

شرح بازار

این مطلب را اشکان کامرانی در تاریخ دی ۲۹, ۱۳۹۲ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است بازارها بازار در زبان پهلوی «واکار» و «وازار» آمده و به معنای محل داد و ستد و اجتماع است. بازار در تمدن ایران و جهان ...
one script

بازارها

این مطلب را اشکان کامرانی در تاریخ دی ۲۵, ۱۳۹۲ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است یکی از ویژگیهای اساسی بازارها تا قرن اخیر، تشکل بازاریان در انجمنهای صنفی، یعنی «اصناف» بوده‌است. این انجمنها اصولاً به صاحبان حرفه‌ها تشکل می‌بخشیدند و ...
one script

بازار و اجزای آن

این مطلب را اشکان کامرانی در تاریخ دی ۱۲, ۱۳۹۲ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است انواع بازار مردم برای خرید یا فروش کالاها ، با توجه به تولیدات و نیازمندیهای خود ، به انواع بازارها مراجعه می کردند و یا ...
one script

تاثیر و نقش شهرداری ها بر بازار مسکن

این مطلب را اشکان کامرانی در تاریخ آذر ۲۷, ۱۳۹۲ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است پرداختن به مقوله مسکن که به عنوان یکی از مهم ترین معضلات شهرنشینی تلقی می شود، موضوعی است که همواره به صورت یک چالش مورد ...
one script

قلمرو عمومی، بازار و زندگی روزمره

این مطلب را اشکان کامرانی در تاریخ آذر ۱۶, ۱۳۹۲ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است زهره روحی مقدمه اینکه به شهرها، خصوصاً کلان شهرها چگونه نگاه کنیم، فی‌المثل آنها را مکانهایی ضد اخلاق و غیر قابل اعتماد بدانیم که از ...
بازار تاریخی ری تهران

بازار تاریخی ری تهران

این مطلب را اشکان کامرانی در تاریخ مرداد ۵, ۱۳۹۲ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است بازار تاریخی ری از جمله آثار دوره صفویه است و در شمال بقعه حضرت عبدالعظیم(ع) قرار دارد. این بازار متشکل از دو راسته بازار است ...
  • کتاب معرفی مهمترین ماهواره های سنجش از دور در منابع زمینی
    کتاب معرفی مهمترین ماهواره های سنجش از دور در منابع زمینی
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | فروردین ۱۷, ۱۳۹۵

    کتاب معرفی مهمترین ماهواره های سنجش از دور در منابع زمینی

    فایل
    دانلود
  • کتاب نمونه ای از طراحی شهری
    کتاب نمونه ای از طراحی شهری
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | اسفند ۲۰, ۱۳۹۴

    کتاب نمونه ای از طراحی شهری

    فایل
    دانلود
  • کتاب طراحی خیابان و محله سبز برای جامعه و محیط زیست
    کتاب طراحی خیابان و محله سبز برای جامعه و محیط زیست
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۴, ۱۳۹۴

    کتاب طراحی خیابان و محله سبز برای جامعه و محیط زیست - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین    لینک دانلود مستقیم کتاب طراحی خیابان و محله سبز برای جامعه و محیط زیست - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود
  • کتاب خوشه ها و جهانی شدن
    کتاب خوشه ها و جهانی شدن
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۳, ۱۳۹۴

    کتاب خوشه ها و جهانی شدن - توسعه شهری و اقتصاد منطقه ای - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین لینک دانلود مستقیم کتاب خوشه ها و جهانی شدن - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود
  • کتاب فضاهای امید
    کتاب فضاهای امید
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۲, ۱۳۹۴

    کتاب فضاهای امید - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین لینک دانلود مستقیم کتاب فضاهای امید - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود
  • کتاب دلیل طراحی شهر
    کتاب دلیل طراحی شهر
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۱, ۱۳۹۴

    کتاب دلیل طراحی شهر - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین لینک دانلود مستقیم کتاب دلیل طراحی شهر - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود
  • کتاب هویت مکانی،مشارکت و برنامه ریزی
    کتاب هویت مکانی،مشارکت و برنامه ریزی
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | بهمن ۲۰, ۱۳۹۴

    کتاب هویت مکانی،مشارکت و برنامه ریزی - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین لینک دانلود مستقیم کتاب هویت مکانی،مشارکت و برنامه ریزی - پخش اختصاصی از شهرسازی آنلاین

    فایل
    دانلود