شهرسازی آنلاین

|

پایگاه تخصصی شهرسازی ایران

فروشگاه
فــــــایل
شهرسازی

همایش و رویدادهای شهرسازی

آرشیو

پیشنهادات ویژه شهرسازی آنلاین

  • Email: ShahrsaziOnline@Gmail.com
  • Telegram: @shahrsazi0nline
  • Bisphone: Shahrsazionline
  • Soroush: @shahrsazionline
  • Payamak (iran): 30007546323232
  • line: 0935-1373772

نور در منظر (قسمت اول)

مقدمه
منظر دارای معنی است. معانی در ذات پدیده ها به ودیعه گذاشته شده اند، واین انسان است که از طریق ادراک و گاه الهام به کشف این معانی نایل میشود. اولین ادراک برای او در آستانه محل تلاقی سکوت و نور رخ می دهد: درسکوت (ظلمت) آرزوی بودن نهفته است و نور بخشنده تمامی حضور هاست، و به چیزها چو نان که باید باشند معنی می بخشد، آنگاه که نور در برخورد با سطوحمقام می گیرد، فضا و فرم ها را با هم پیوند می دهد، مرزها را در هم میآمیزد یا از هم جدا می کند، سایه ها بر انگیخته می شوند، و منظر توان سخنگفتن می یابد.
نور یکی از استعاره هایی است که در منظر انسان را به فکر وا می دارد و ذهنو جسم انسان را به دنبال خود می کشاند. بواسطه آن تصاویر عینی و ذهنی ازدنیای اطراف در ذهن ما شکل می گیرد، باید توجه داشت که فضای ادراکی غیرازفضای واقعی است. فضای ادراکی از طریق دریافت کیفیات فضای واقعی تصویرمیشود و در نهایت با برانگیختن معانی در ذهن ما تعیین کننده رفتار میشود.در این مقاله برای تبیین سطوح معنی ناشی از نور به نظریه واسطه ای هرشبرگراستناد شده است که قایل به دو سطح معنایی کلی “ذهنی” و “واکنشی” است.
معنی ذهنی را می توان به معانی “عینی” و “استعاره ای”منفک نمود، معنیواکنشی آن را می توان به مفاهیم “احساسی”، “ارزشی” و “حکمی” تقسیم کرد. درمفهوم عینی انسان فرم را از طریق اندازه، شکل ظاهری آن، استحکام، بافت،وسعت و.. به سرعت ادراک کرده و دسته بندی می نماید و فرم به شکل رمزی عملنمی کند. اما برخی از فرم ها تصاویری را به ذهن القا می کنند که با اصلفرم ارتباطی ندارد. در این مرحله آنها استعاره ای می شوند برای بیانمقصودی خاص، هم چون ورودی که تنها با مسقف شدن معنی پیدا کرده ، و یا درختکه نماد دانش می شود. وقتی در انسان معنای ذهنی شکل گرفت، بطور معمولمعانی درونی مختلفی در او بر انگیخته می شود. اولین آنها ” معنای عاطفیواحساسی” است، که شامل حالات مختلف شادی، غم، هیجان، خستگی و … که ازتجربیات و فرهنگ و شخصیت و… فرد سرچشمه می گیرد، واکنش دیگر” معنایارزشی” است، که فرد بر اساس شعور و ادراک خودکه بیشتر با معنای استعاره ایدر ارتباط است ، به ارزیابی می پردازد، منظره ای که ممکن است در مرحله اولدر او احساس هیجان را بوجود آورده باشد، این بار در سنجش با ترازویمعیارها و ارزشها کسل کننده و ناخوشایند جلوه می نماید و در مرحله آخر”مفهوم حکمی” نوع واکنش فرد نسبت به محیط را مشخص می کند، اینکه بایستد وآن را بستاید و یا از آن بی تفاوت بگذرد و یا در آن آشیان گیرد و …
همانطور که از مطلب بالا بر میآید اساس معنا در ارتباط کیفی بین پدیده هاست و خاطرات نقال معانی هستند.
اما آن هنگام که معنا بطن های مختلفی را شامل می شود، لازمه فرا رفتن ودستیابی به باطن آن بر خورداری از مراتب وجودی بالاتر می باشد و « صاحبنظر» بودن است ، و معمارسنتی که صاحب نظر است، اصل و مبداء را در ماوراءاین عالم می بیند، پس نور _ غیر مادی ترین عنصر محسوس_ که تنها چیزی استکه از این عالم به زمین نزول می یابد، نماد و سمبل تجلی پروردگار می شود.اما برای انسان امروزی که نگاهشان از آسمان به عنوان فضایی ماوراء طبیعی،به یک اصل فیزیکی و مادی تغییر یافته است، نور دیگر حاوی پیام خدایان نیستبلکه بیانگر معنای کاربردی و احساسی زود گذر است.
در جمع بندی مطالب بالا می توان بیان داشت که روشنایی بزرگترین نیرویصامتی است که حواس ما توان درک آن را دارد، در ابتدا ما معنای صریح پدیدهها (چیستی) را به واسطه حلول نور در کالبد فضا در می یابیم و با شکل گیریمعانی ضمنی( چگونگی) پدیده ها ، احساسات، ارزش گذاریها و در نهایت نحوهرفتار ما در فضا شکل می گیرد، و در این میان نور بی واسطه از مکان و زمانسخن می گوید و گاه از معنا پلی می سازد به فرای کالبد مادی این جهان.
هدف این مقاله بررسی چگونگی تاثیر گذاری نور در ادراک معانی مختلف از منظرمی باشد. از آنجا که منظر هم می تواند طراحی شده باشد و هم به صورت طبیعی(دخالت بدون قصد طراحی) شکل گرفته باشد، به بررسی معانی مختلف مکان و زمانجاری شده از نور در منظر های طبیعی به عنوان منبع الهامی برای طراحپرداخته می شود تا در نهایت با شناخت ابزار و آگاهی از کیفیات، خود باآوای نور آنچه از چشم سر نهان است را از سِتر بیرون آورد، و سکوت حاکم برمکان را با شکوفا نمودن گوهر مکان و زمان بشکند.
این مقاله با رویکردی نو به مقوله نور در منظر ، ماهیت منظرین نور را درسه بخش معنای مکان، معنای زمان و تاثیر نور بر ادراک بررسی می کند کههرکدام از این سطوح در یک قسمت مطرح می شود.

معنای مکان
مکان تمامیتی است که از چیز های ملموس دارای ماده، فرم، رنگ و … ساختهشده است، بنابراین در نظر گرفتن جزیی از آن بدون در نظر آوردن کلیت آنامکان پذیر نیست و تمام اینها در پیوند باهم گوهر مکان را شکل می دهند.مکان دارای ساختاری است که شامل دو جزء ” فضا” و ” ماهیت” می شود که اولیتعیین کننده مرزها و حس جهت یابی فرد در مکان، و ماهیت بیانگر هویت مکانبرای انسان است و همان حال و هوای حاکم بر مکان را شکل می دهد. بنابر اینتجسم کلی از یک مکان از ادراک کیفیات جسم و روح آن مکان حاصل می شود، کهنور بر هر دو تاثیر گذار و از هر دو تاثیر پذیر است.
اما آن هنگام که تاریکی هم چون پیله ای ابریشمین همه جا را در بر گرفتهاست، تناقضی بس بارور در ذهن شکل می گیرد که ریشه در ذات تاریکی دارد،جهانی آمیزش یافته از دو نیرو که هم اکنون در حال رکود به سر می برد،وجودی مملو از آرزوی بیان که تنها رخنه ی تک پرتوی نوری آن را به حضور میآورد.
از آن جا که هر احساس، رویداد و پدیده ای، زمینه ای دارد که با حضور در آنمعنای خاص خود را می یابد. باید تاریکی باشد تا نور، نور شود، نور با جلالو قدرت بدرخشد، تاریکی تلالو نور را بر می انگیزد و عظمت آن را آشکار میکند و سخن از مکانی در نا کجا آباد سر می دهد
آن گاه که نور بر زمین تجلی می یابد از حضور خویش آگاه می شود و در چیزهادر می آمیزد و بر سطوح آنها مقام میگیرد و سایه ها هبوط می یابند. از اینتضاد، نواها طنین انداز می شوند، یکی با صراحت در جان تو فرو می رود و تورا به خویش می خواند و دیگری با ابهام و پرده پوشی تو را به تردید در راهوا می دارد و تنها این زمان است که مکان دارای انرژی می شود و تخیلت رابیدار می سازد و از رکود بیرون میآیی و جزیی از سرنوشت فضا می شوی با گوشفرا دادن به نغمه نور دل به راه می سپاری …
هر مکانی نور خویشتن را دارد. درکویر هر شعاع نور خاک را جانی سوزان میبخشد و سایه ها کوتاه و صریح اند و چیزها متحرک اند و ادغام ناپذیر. تودههای تپه ای شن روان رنگی طلایی را بازمی تابانند و در بیکرانگی کشاکش نورو تاریکی، روح کیهانی باشکوهی حکمفرماست.
نور کم رمقی که در جنگل ها ی شمالی از میان درختان متراکم می گذرد تا برزمین بتابد. الگویی بدیع از وصله کردن سایه های طویلی که مرزهای اشیاء رادر خود می مکند، فرم می دهد.آنچه حاصل می شود توان بر انگیختن روح انسانرادارد و آرزوهای رمانتیک نهفته در او را بیدار می سازد.
در کناره در یا نور در آب صد جلوه می یابدو در موج سرکش آن از بیرنگی خویش می گوید..

نور شکل می دهد و شکل می گیرد. روح مکان را بوجود می آورد و آن گاه کهعناصر آن بوجود آمدند از آنها جلوه می گیرد و در زمان تغییر می یابد بدونآنکه ساختار را تغییر دهد.
آنگاه روح که مرداب حاکم شد، سایه ها بوجود میآیند صراحت اشیا و فواصل رامیبلعند و مکان را به فضایی پر رمز و راز هم چو بدل می سازند که تورا بهتجربه ای دور از روزمرگی می کشانند. اگر برایت معنای ترس و وحشت داشتهباشد از آن می گریزی وآن را ویران می سازی و اگر شکوهی را به ارمغان آورد،تکریمش می داری.

رطوبت و گرد و غبار کیفیت نوریعنی رنگ، وضوح، شفافیت آن را به صورت مختلفاز جایی به جای دیگر تغییر می دهند. هر چه مادیت آن بیشتر باشد، جهان غیرمادی تر بوجود می آید
تو در پرتوی نور با مکان به گفتگو می نشینی. گذر، آستانه، حریم را کشف می کنی و جهانی کوچک در دل جهانی بزرگتر را شکل می دهی.
دشت باز است و منظر آن وسیع. طاق آسمان آن بزرگ و مقیاس تو خرد. در چنینمکانی جهت بی معناست. این سایه درختی است که برای تو آسودن در آن به معنایآرامش است.
نور نمادینی که از میان شکافهای بلند و تاریک لابلای برگ درختان بدرونجنگل می آید، مسیر را به تو می نمایاند. و چراغ های شهر از دور در دلتاریکی شب برایت نشانه جاری بودن زندگی در آن کالبد است. حضور خانواده ای… .

نور روح جهان است. آنگاه که پا به منظری مقدس می نهی تازه معنا را در مییابی. در این مکان از ادراک رها می شوی و جسم خود را در مکان می نهی ومملو از احساسی درونی که از مکان بر نمی خیزد بلکه رنگ و بو ی خود را برمکان حاکم کرده است، همراه نور در مکانی در فراسوی خیالت فرود می آیی.

نور گاه تورا به اوج می برد و گاه به حضیض می کشد. این نور است که به تومی گوید کجایی و چگونه بودنت در آن مکان . نور اشیاء را رنگ میکند و لحنآدمیان را شکل می دهد اتمسفر و حالت مکان را مشخص می کند. گاه خرد فضاهایرا در دل مکانی بزرگتر ایجاد می کند و گاه آن مکان را وا می نهد و تو رابه جهانی دیگر می برد.

معصومه بهارلو، پریسا پاکزاد، مریم دبیری/ دانشجویان کارشناسی ارشد معماری منظر دانشگاه شهید بهشتی

نکاتی که باید بدانید !

  • - فایل هایی که برای دانلود قرار داده می شوند با لینک مستقیم از دیتا سنتر ملی می باشند. - شهرسازی آنلاین صحت فایل را تایید می نماید. - اگر پستی دارای پیش نمایش می باشد این به معنی نمایش فایل قبل از دانلود است. - در صورت هر گونه مشکلی با فایل های دانلود حتما از طریق فرم تماس ما را مطلع کنید تا مشکل بر طرف شود. - پست هایی که دارای حجم فایل نیستند یعنی لینک دانلود ندارند.

دیدگاه ها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

مطالب زیر رو به شما پیشنهاد می کنم ;)

استخدام در مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران

استخدام در مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران

این مطلب را مرجان جعفری در تاریخ اردیبهشت ۱۹, ۱۳۹۷ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است استخدام در مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران
طراحی منظر بزرگراه‌های شهری با رویکرد اکولوژیک (نمونۀ موردی: بزرگراه شهری چمران)

طراحی منظر بزرگراه‌های شهری با رویکرد اکولوژیک (نمونۀ موردی: بزرگراه شهری چمران)

این مطلب را مرجان جعفری در تاریخ اردیبهشت ۱۶, ۱۳۹۷ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است طراحی منظر بزرگراه‌های شهری با رویکرد اکولوژیک (نمونۀ موردی: بزرگراه شهری چمران) افزایش شهرنشینی، توسعۀ بی‌رویه شهرها و ضعف مدیریت در بسیاری از موارد باعث ...
ارزیابی نوسازی‌های انجام‌شده با تأکید بر شاخص‌های کیفیت زندگی شهری و ارائۀ راهکارهایی برای بهبود آن‌ها

ارزیابی نوسازی‌های انجام‌شده با تأکید بر شاخص‌های کیفیت زندگی شهری و ارائۀ راهکارهایی برای بهبود آن‌ها

این مطلب را مرجان جعفری در تاریخ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است ارزیابی نوسازی‌های انجام‌شده با تأکید بر شاخص‌های کیفیت زندگی شهری و ارائۀ راهکارهایی برای بهبود آن‌ها فرسودگی در پهنۀ وسیعی از تهران یکی از معضلات ...
تبیین فضایی تغییرات محله‌ای در کلان‌شهر تهران

تبیین فضایی تغییرات محله‌ای در کلان‌شهر تهران

این مطلب را مرجان جعفری در تاریخ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است تبیین فضایی تغییرات محله‌ای در کلان‌شهر تهران الگوهای تغییرات محله‌ای، برایند رابطۀ درهم‌تنیدۀ بین دو عرصۀ نسبتاً متفاوت ساختار اجتماعی ـ اقتصادی (نیروها و مکانیسم‌ها) ...
ارزیابی اقتصادی پروژه‌های شهری با تحلیل هزینه - فایده

ارزیابی اقتصادی پروژه‌های شهری با تحلیل هزینه – فایده

این مطلب را مرجان جعفری در تاریخ فروردین ۳۰, ۱۳۹۷ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است ارزیابی اقتصادی پروژه‌های شهری با تحلیل هزینه – فایده استفاده از روش‌های ارزیابی کمی برای تشریح، تبیین پدیده‌ها و شرایط به‌ظاهر مبهم برای فهم چرایی، ...
بررسی تأثیر عملکرد شورای شهر تهران بر کیفیت خدمات اتوبوس‌رانی شهر تهران

بررسی تأثیر عملکرد شورای شهر تهران بر کیفیت خدمات اتوبوس‌رانی شهر تهران

این مطلب را مرجان جعفری در تاریخ در شهرسازی آنلاین قرار گرفته است بررسی تأثیر عملکرد شورای شهر تهران بر کیفیت خدمات اتوبوس‌رانی شهر تهران شهرها به‌عنوان بزرگ‌ترین مراکز تجمعات انسانی، بیشترین جابه‌جایی مسافر و کالا را بر ...
  • طراحی منظر بزرگراه‌های شهری با رویکرد اکولوژیک (نمونۀ موردی: بزرگراه شهری چمران)
    طراحی منظر بزرگراه‌های شهری با رویکرد اکولوژیک (نمونۀ موردی: بزرگراه شهری چمران)
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | اردیبهشت ۱۶, ۱۳۹۷

    طراحی منظر بزرگراه‌های شهری با رویکرد اکولوژیک (نمونۀ موردی: بزرگراه شهری چمران) افزایش شهرنشینی، توسعۀ بی‌رویه شهرها و ضعف مدیریت در بسیاری از موارد باعث کاهش شدید کیفیت زندگی و به‌خصوص افزایش مسائل زیست‌محیطی و همچنین، تضعیف بنیان‌های اکولوژیکی داخل و پیرامون آن‌ها شده است. استفاده از اتومبیل‌ نیز با توسعۀ شهرها و سبک زندگی نسبت مستقیم دارد که از این حیث مسیرهای ارتباطی اهمیت ویژه‌ای دارند. مسیرهای ارتباطی در داخل بافت‌های شهری برای فراهم‌کردن امکان عبورومرور در شهرها ایجاد شده‌اند. این مسیرها در مجاورت و در ارتباط با بافت‌های شهری شکل‌گرفته‌اند و در این بین بزرگراه‌ها، به‌عنوان گونه‌ای از…

    فایل
    دانلود
  • ارزیابی نوسازی‌های انجام‌شده با تأکید بر شاخص‌های کیفیت زندگی شهری و ارائۀ راهکارهایی برای بهبود آن‌ها
    ارزیابی نوسازی‌های انجام‌شده با تأکید بر شاخص‌های کیفیت زندگی شهری و ارائۀ راهکارهایی برای بهبود آن‌ها
    نوشته شده توسط مرجان جعفری |

    ارزیابی نوسازی‌های انجام‌شده با تأکید بر شاخص‌های کیفیت زندگی شهری و ارائۀ راهکارهایی برای بهبود آن‌ها فرسودگی در پهنۀ وسیعی از تهران یکی از معضلات جدی تلقی می‌شود که تبعات گسترده‌ای در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی و... دارد. بنابراین، برای ارتقای کیفیت زندگی، طرح‌های بهسازی و نوسازی در این بافت‌ها پیشنهاد شده است؛ اما نامشخص‌بودن میزان موفقیت اجتماعی و اقتصادي این طرح‌ها، ضرورت ارزیابی طرح‌هاي نوسازي و بهسازي را اجتناب‌ناپذیر می‌کند. در این راستا این پژوهش، به ارزیابی میزان موفقیت طرح نوسازي و بهسازي محلۀ خوب‌بخت پرداخته است. نتایج حاصل از مطالعات نظری نشان می‌دهد، چهار بعد ارتباطی، اقتصادی و اجتماعی،…

    فایل
    دانلود
  • تبیین فضایی تغییرات محله‌ای در کلان‌شهر تهران
    تبیین فضایی تغییرات محله‌ای در کلان‌شهر تهران
    نوشته شده توسط مرجان جعفری |

    تبیین فضایی تغییرات محله‌ای در کلان‌شهر تهران الگوهای تغییرات محله‌ای، برایند رابطۀ درهم‌تنیدۀ بین دو عرصۀ نسبتاً متفاوت ساختار اجتماعی ـ اقتصادی (نیروها و مکانیسم‌ها) و ساختار فضایی (زمینۀ تجربی، تاریخی ـ جغرافیایی) است. کشف این رابطۀ مشروط، فهم بهتر فرایند و سازوکار شکل‌گیری محله‌ها و پیامدها و تفاوت‌های فضایی ناشی از آن را امکان‌پذیر می‌کند. این رساله از ابتدا مبتنی بر این ایده شکل گرفت که «تغییرات محله‌ای نه در خلأ، بلکه در متن شرایط محیطی رخ می‌دهد و تنها حاصل یک ضرورت ساختاری غیرقابل‌اجتناب و غیرقابل‌تغییر نیست و فرایندهای آن از یک الگوی خطی تبعیت نمی‌کند». با عنایت…

    فایل
    دانلود
  • نقشه جی ای اس استان زنجان
    نقشه جی ای اس استان زنجان
    نوشته شده توسط مرجان جعفری | فروردین ۱۷, ۱۳۹۷

    دانلود نقشه جی ای اس استان زنجان- دانلود مستقیم

    فایل
    دانلود
  • نقشه جی ای اس استان یزد
    نقشه جی ای اس استان یزد
    نوشته شده توسط مرجان جعفری |

    دانلود نقشه جی ای اس استان یزد- دانلود مستقیم

    فایل
    دانلود
  • نقشه جی ای اس استان تهران
    نقشه جی ای اس استان تهران
    نوشته شده توسط مرجان جعفری |

    دانلود نقشه جی ای اس استان تهران- دانلود مستقیم

    فایل
    دانلود
  • نقشه جی ای اس استان قم
    نقشه جی ای اس استان قم
    نوشته شده توسط مرجان جعفری |

    دانلود نقشه جی ای اس استان قم- دانلود مستقیم

    فایل
    دانلود